Dzień: 2026-05-26

Dzwoni ktoś bliski. Na ekranie może wyświetlać się znany numer. Głos brzmi znajomo. Osoba po drugiej stronie mówi, że jest w nagłej sytuacji i szybko potrzebuje pieniędzy. To może być oszustwo.

Przestępcy wykorzystują nie tylko fałszywe SMS-y i e-maile, ale też zaufanie do głosu, numeru telefonu i osób, które znamy.

Znajomy głos i numer telefonu nie wystarczą

Oszust może podszywać się pod członka rodziny albo bliską osobę: syna, córkę, wnuka, partnera, rodzica albo znajomego. Może twierdzić, że miał wypadek, został zatrzymany, zgubił dokumenty albo pilnie potrzebuje pieniędzy.

Taki scenariusz działa na emocjach. Chodzi o to, żeby odbiorca nie miał czasu spokojnie sprawdzić sytuacji. Pojawia się presja: „to pilne”, „nie mów nikomu”, „wyślij pieniądze teraz”.

Dodatkowym zagrożeniem jest sztuczna inteligencja. Głos w słuchawce może brzmieć jak głos prawdziwej osoby, bo został wygenerowany lub sklonowany na podstawie krótkiego nagrania. Policja ostrzega, że rozmowa z „córką”, „wnukiem” czy „pracownikiem banku” może brzmieć bardzo realistycznie.

W czasach rozwoju narzędzi AI znajomy głos i znany numer telefonu nie dają już takiego poczucia bezpieczeństwa jak kiedyś. Mogą pomagać w ocenie sytuacji, ale nie powinny być jedyną podstawą decyzji o wysłaniu pieniędzy, podaniu danych albo kliknięciu w link.

Ustalcie rodzinne hasło bezpieczeństwa

Dobrym rozwiązaniem może być wcześniejsze ustalenie z bliskimi prostego hasła bezpieczeństwa. To słowo lub krótkie zdanie, które znają tylko konkretne osoby. Jeśli ktoś dzwoni i prosi o pilny przelew, możesz poprosić o podanie hasła.

Hasło powinno być łatwe do zapamiętania, ale nieoczywiste. Nie powinno pojawiać się w mediach społecznościowych. Najlepiej ustalić je w rozmowie z bliskimi, a nie przesyłać SMS-em lub komunikatorem.

Jeśli hasło nie pada, rozmowa wydaje się nietypowa albo rozmówca naciska na szybkie działanie, rozłącz się. Skontaktuj się z tą osobą innym kanałem: na zapisany wcześniej numer, przez komunikator albo przez inną bliską osobę.

Przykłady CERT tylko z maja 2026 r.

Podobny mechanizm widać w przykładach opisywanych przez CERT Polska. To aktualne przykłady tylko z maja 2026 r. Zmienia się pretekst, ale cel jest podobny: wyłudzić dane, dane karty płatniczej, login do banku, pieniądze albo dostęp do urządzenia.

CERT opisał kampanię podszywającą się pod bank i informującą o konieczności aktualizacji danych. Fałszywa strona wyłudzała login i hasło do bankowości internetowej.

W innym przypadku wiadomość wyglądała jak prośba o wycenę produktów lub usług. Oszuści używali danych prawdziwych firm i pracowników, a załącznik zawierał szkodliwe oprogramowanie umożliwiające przejęcie urządzenia.

Pojawiły się też wiadomości podszywające się pod NFZ. Odbiorca miał otrzymać rzekomy zwrot kosztów leczenia, ale link prowadził do strony wyłudzającej dane osobowe i dane karty płatniczej.

Kolejne przykłady dotyczyły fałszywej przesyłki kurierskiej, SMS-a o rzekomym mandacie oraz wiadomości podszywającej się pod twórców chatbotów AI i informującej o konieczności ponowienia płatności za ChatGPT.

Co łączy te sytuacje?

W każdym przypadku oszust próbuje wykorzystać zaufanie: do bliskiej osoby, banku, instytucji publicznej, firmy kurierskiej, znanej usługi albo numeru telefonu.

Drugim wspólnym elementem jest presja. Masz działać szybko: kliknąć, zapłacić, podać dane, otworzyć załącznik albo przesłać pieniądze. CERT Polska wyjaśnia, że phishing to podszywanie się pod osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji albo zainfekowania urządzenia.

Warto też uważnie sprawdzać adres strony, na którą prowadzi link. Fałszywa strona może wyglądać podobnie do prawdziwej, ale różnić się adresem domeny. Ten szczegół może zdecydować o bezpieczeństwie danych i pieniędzy.

Podsumowanie

Znany numer, znajomy głos albo wiarygodnie wyglądająca wiadomość nie są już wystarczającym dowodem, że kontakt jest prawdziwy. AI i nowe technologie niestety zwiększają możliwości po stronie oszustów: pozwalają lepiej podszywać się pod ludzi, instytucje i znane usługi.

Dlatego musimy być bardziej, a nie mniej czujni. Najważniejszy moment to chwila przed kliknięciem, podaniem danych albo wysłaniem pieniędzy, bo wtedy wciąż mamy szansę przerwać cały schemat. To moment, w którym można zatrzymać emocje, sprawdzić rozmówcę innym kanałem, zweryfikować adres strony albo poprosić o rodzinne hasło bezpieczeństwa. Jeśli zareagujemy wtedy spokojnie, oszustwo może pozostać tylko nieudaną próbą kontaktu, a nie skończyć się utratą pieniędzy, danych karty, loginu do banku albo dostępu do urządzenia.

Źródła

• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów / Gov.pl, Ustal rodzinne hasło!
• Policja, Uwaga! BLIK i oszustwa z wykorzystaniem sztucznej inteligencji
• Rzecznik Finansowy, Cyberbezpieczeństwo – zadbaj o swoje pieniądze
• UOKiK, Stracisz dane, stracisz pieniądze! – Jak nie paść ofiarą oszustów
• CERT Polska, Fałszywe SMS-y – plaga ostatnich miesięcy!
• CERT Polska, Jak rozpoznać fałszywe strony internetowe i uniknąć phishingu
• Federal Trade Commission, Scammers use AI to enhance their family emergency schemes
• Federal Communications Commission, Grandparent Scams Get More Sophisticated
• CERT Polska, Konieczność aktualizacji danych? Dokładnie sprawdź komu je podajesz!
• CERT Polska, „Prośba o wycenę”, ale towarem jest dostęp do twojego komputera!
• CERT Polska, Przysługuje ci „zwrot kosztów leczenia”? To może być próba wyłudzenia danych!
• CERT Polska, Czekasz na przesyłkę? Oszuści też czekają!
• CERT Polska, SMS o mandacie? To może być próba wyłudzenia danych!
• CERT Polska, Uważaj! Cyberprzestępcy podszywają się pod twórców chatbotów AI