Firmy z branży OZE ukarane przez UOKiK. Ponad 7 mln zł kar za nieuczciwe praktyki

Instalacja OZE miała być dla wielu gospodarstw domowych sposobem na niższe rachunki i większą przewidywalność kosztów. UOKiK ocenił jednak, że część firm z tej branży stosowała wobec konsumentów praktyki, które mogły wprowadzać w błąd lub utrudniać dochodzenie praw. Chodzi zarówno o sposób prowadzenia działań sprzedażowych, jak i o zapisy stosowane we wzorcach umów. Prezes UOKiK nałożył ponad 7 mln zł kar na dwie spółki oraz prawie 400 tys. zł na osoby zarządzające.

Reklama, która mogła sprawiać wrażenie urzędowej

Według UOKiK Polska Energia Grupa Kapitałowa rozsyłała materiały stylizowane na oficjalne pisma. Miały formalny wygląd, a na kopertach pojawiał się nadruk „Zawiadomienie dla mieszkańców gminy”. Urząd uznał, że taki przekaz mógł wywoływać wrażenie korespondencji z urzędu albo od dystrybutora energii, choć w rzeczywistości był elementem kampanii sprzedażowej instalacji fotowoltaicznych.

Presja związana z cenami energii

UOKiK wskazał też na sposób przedstawiania wzrostu cen prądu. W materiałach pojawiały się ostrzeżenia o rzekomych podwyżkach nawet o 300–400 proc. Taki przekaz, podawany bez źródeł i bez szerszego kontekstu, miał według urzędu skłaniać konsumentów do szybkiego zawarcia umowy.

Niejasne klauzule i dodatkowe obciążenia

Zastrzeżenia urzędu dotyczyły również wzorców umów stosowanych przez spółkę Energia dla Pokoleń. Chodziło m.in. o nieprecyzyjne pojęcia, takie jak „niekorzystne warunki atmosferyczne”, a także o postanowienia dotyczące efektów inwestycji i reklamację związaną z montażem innego modelu elementu instalacji niż ten pokazany wcześniej w projekcie.

W komunikacie opisano też postępowanie wobec spółki Nasz Prąd. UOKiK bada tam m.in. klauzulę, zgodnie z którą klient mógł zostać obciążony kosztem dojazdu w wysokości 1000 zł za każdy dzień zwłoki, jeśli nieruchomość nie była gotowa do rozpoczęcia prac i sytuacja nie zmieniła się w ciągu dwóch godzin.

Co to są nieuczciwe praktyki handlowe

Opisane przez UOKiK działania wpisują się w szerszy kontekst ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Zgodnie z unijną dyrektywą 2005/29/WE za nieuczciwe uznaje się takie praktyki przedsiębiorców wobec konsumentów, które mogą zniekształcić decyzję zakupową przeciętnego odbiorcy. Chodzi przede wszystkim o dwie grupy działań: praktyki wprowadzające w błąd oraz praktyki agresywne. Regulacje obejmują zachowania podejmowane przed zawarciem umowy, w trakcie sprzedaży i po transakcji, jeśli wpływają one na interes gospodarczy konsumenta.

W praktyce oznacza to, że zastrzeżenia mogą dotyczyć nie tylko samej treści umowy, ale również reklamy, sposobu prezentowania informacji, wywierania presji czy pomijania danych ważnych z punktu widzenia decyzji klienta. To właśnie dlatego działania UOKiK wobec firm z branży OZE można odczytywać nie tylko jako reakcję na konkretne przypadki, ale też jako element szerszego egzekwowania standardów ochrony konsumentów na rynku.

Kary dla spółek i osób zarządzających

Łączna wysokość kar nałożonych na spółki wyniosła 7 033 289 zł, a na osoby zarządzające 387 000 zł. Energia dla Pokoleń została ukarana kwotą 6 129 221 zł, a Polska Energia Grupa Kapitałowa kwotą 904 068 zł. UOKiK podał, że obie decyzje są nieprawomocne, a spółki wniosły odwołanie do sądu.

Program PURE dla uczciwych firm z branży OZE

W kontekście takich spraw warto zwrócić uwagę także na nową inicjatywę Fundacji Konsumentów — Program Uczciwy Rynek i Egzekucja (PURE). To rozwiązanie skierowane do przedstawicieli firm, którzy zauważają w swojej branży nieuczciwe praktyki wobec konsumentów i chcą pomóc w ich eliminowaniu w sposób poufny oraz zgodny z prawem. Program został pomyślany jako wsparcie zarówno dla konsumentów, jak i dla etycznego biznesu, a zgłoszenia mogą dotyczyć także rynku OZE, w tym fotowoltaiki i pomp ciepła.

Podsumowanie

Sprawa pokazuje, że zastrzeżenia wobec firm z rynku OZE mogą dotyczyć nie tylko samych ofert, ale też formy reklamy i zapisów umownych. UOKiK wskazał na praktyki, które mogły wpływać na decyzje konsumentów i ograniczać ich pozycję w sporze z przedsiębiorcą. Równolegle Fundacja Konsumentów rozwija program PURE, który ma wspierać eliminowanie nieuczciwych praktyk rynkowych także w tej branży.

Źródła:

1. UOKiK, „Czysta energia i brudne praktyki. Prezes UOKiK nałożył ponad 7 mln zł kar na firmy z branży OZE”.
2. Fundacja Konsumentów, „Program Uczciwy Rynek i Egzekucja (PURE)”.
3. Portal e-Sprawiedliwość UE, „Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych (2005/29)”.