Kategoria: Aktualności

Prezes UOKiK postawił spółce Panek zarzuty stosowania klauzul, które mogą być niedozwolone. Chodzi o postanowienia, które według Urzędu mogły obciążać konsumentów nadmierną odpowiedzialnością finansową za wynajmowane samochody. UOKiK nałożył też na spółkę ponad 3,7 mln zł kary za brak współpracy w trakcie postępowania wyjaśniającego.

Zarzuty dotyczące regulaminów

Panek oferuje wynajem samochodów w całej Polsce. Do marca 2025 r. spółka świadczyła także usługę carsharingu, czyli korzystania z aut na minuty.

Do UOKiK wpłynęły skargi dotyczące procedury zwrotu wypożyczonych pojazdów. Konsumenci wskazywali przede wszystkim na naliczanie opłat za uszkodzenia samochodów. Po analizie wzorców umownych Prezes UOKiK postawił spółce zarzuty.

Według UOKiK niektóre postanowienia regulaminów mogą być niedozwolone. Jeśli zarzuty się potwierdzą, takie postanowienia mogą nie wiązać konsumentów.

Czym jest klauzula niedozwolona?

Klauzula niedozwolona to postanowienie umowy zawieranej z konsumentem, które kształtuje jego prawa lub obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. W praktyce może chodzić np. o zapis w regulaminie, który daje przedsiębiorcy zbyt dużą swobodę działania albo przerzuca na konsumenta odpowiedzialność, której nie powinien ponosić.

UOKiK wyjaśnia, że konsument, który zauważy w umowie potencjalnie niedozwolone postanowienie, może szukać pomocy m.in. u miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, organizacji konsumenckiej albo w Inspekcji Handlowej.

Kto miał udowodnić brak winy?

Jednym z głównych zastrzeżeń UOKiK jest sposób przypisywania odpowiedzialności za problemy z samochodem. Z komunikatu Urzędu wynika, że regulamin spółki nakładał na najemców obowiązek wykazania, że awaria, kolizja lub uszkodzenie nie powstały z ich winy.

Spółka miała też przyznać sobie prawo do jednostronnej oceny, czy wyjaśnienia klienta są wystarczające. UOKiK wskazuje, że takie klauzule mogą być zakazane, jeśli prowadzą do przerzucenia odpowiedzialności za działalność przedsiębiorcy na konsumentów.

Urząd podkreśla, że konsument może nie mieć realnej możliwości wykazania, że uszkodzenie nie powstało z jego winy. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których nie wiedział o istnieniu uszkodzenia przy zwrocie auta.

Czy kara odpowiadała rzeczywistej szkodzie?

UOKiK zwrócił uwagę, że zwrot pojazdu może odbywać się bez obecności pracownika wypożyczalni. W takiej sytuacji stan samochodu jest oceniany jednostronnie, a konsument nie ma możliwości odniesienia się do ewentualnych zastrzeżeń w momencie zwrotu.

Zgodnie z komunikatem UOKiK wysokość kary za uszkodzenie zależała od klasy wypożyczanego samochodu, a nie od rodzaju lub rozmiaru szkody. Urząd wskazuje, że kara może być wtedy nieproporcjonalnie wysoka, bo powinna odpowiadać realnej wartości szkody.

Dodatkowo konstrukcja umowy dawała spółce możliwość samodzielnego pobrania środków z karty najemcy. Konsument mógł kwestionować zasadność kary dopiero w reklamacji. Jeśli reklamacja została odrzucona, pozostawała droga sądowa.

Co możesz zrobić, jeśli naliczono Ci opłatę za szkodę?

Jeśli wypożyczalnia pobrała opłatę za szkodę, której nie spowodowałeś, możesz złożyć reklamację. Europejskie Centrum Konsumenckie udostępnia wzory reklamacji dotyczące wynajmu samochodu, w tym sytuacji niesłusznego pobrania opłaty za szkodę.

W reklamacji warto opisać, dlaczego nie zgadzasz się z obciążeniem, czego żądasz oraz załączyć dokumenty, które potwierdzają Twoje stanowisko. ECK wskazuje przykładowo: kopię umowy, potwierdzenie płatności lub wyciąg z karty oraz zdjęcia samochodu.

Problem nie dotyczy tylko jednej firmy

Spory o wynajem samochodów są jednym z częstych obszarów skarg konsumenckich w Unii Europejskiej. Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich wskazuje, że problemy pojawiają się szczególnie przy opłatach za szkody, ubezpieczeniu oraz zasadach dotyczących paliwa.

To ważny kontekst dla konsumentów. Przy wynajmie auta kluczowe znaczenie mają nie tylko cena podstawowa i termin odbioru pojazdu, ale też regulamin, tabela opłat, sposób dokumentowania stanu samochodu i zasady rozliczania ewentualnych szkód.

Dodatkowe opłaty w carsharingu

Zastrzeżenia UOKiK dotyczą także regulaminu carsharingu, który obowiązywał w usłudze aut na minuty. Według Urzędu postanowienia mogły nakładać na konsumentów dodatkowe obciążenia finansowe.

Chodzi m.in. o możliwość obciążania klientów kosztami wszystkich szkód oraz dodatkowymi opłatami, których wysokości nie określono precyzyjnie. UOKiK wskazuje, że przez to konsumenci mogli nie wiedzieć, jakie będą finalne koszty usługi.

Urząd zakwestionował także naliczanie przez spółkę wygórowanej kwoty za każdy brakujący litr paliwa po zwrocie pojazdu.

Kara za brak współpracy z UOKiK

Niezależnie od zarzutów dotyczących regulaminów, UOKiK nałożył na spółkę Panek karę w wysokości 3 741 165 zł. Powodem było kilkukrotne nieudzielenie informacji żądanych przez Prezesa UOKiK w trakcie postępowania wyjaśniającego.

Według Urzędu brak odpowiedzi utrudnił prowadzenie sprawy i opóźnił postawienie zarzutów.

Zawiadomienie do prokuratury

UOKiK skierował także zawiadomienie do prokuratury. Ma ono związek ze skargami dotyczącymi niezwracania płatności za niezrealizowane usługi oraz pobierania środków z kart konsumentów na pokrycie bezpodstawnie nałożonych kar.

Konsumenci wskazywali, że byli obciążani kosztami za uszkodzenia, których nie spowodowali i które mogły istnieć jeszcze przed wypożyczeniem pojazdu. Według UOKiK takie praktyki mogą nosić znamiona oszustwa. Ich analizą zajmują się organy ścigania.

Źródła

UOKiK – Zarzuty dla wypożyczalni samochodów Panek i kara za brak współpracy z UOKiK
UOKiK – Niedozwolone klauzule
Europejskie Centrum Konsumenckie – Wzory reklamacji: wynajem samochodu
ECC-Net – Car Rental Rights