Meta kontra Rafał Brzoska. Kto odpowiada za reklamy oszustów na platformach?

Rafał Brzoska zarzucił Meta nieskuteczne reagowanie na płatne reklamy wykorzystujące jego wizerunek do rozpowszechniania fałszywych informacji. Meta odpowiada, że oszustwa szkodzą również jej działalności, a walka z nimi wymaga współpracy platform, instytucji finansowych i konsumentów. Sprawa ma już jednak wymiar prawny, a rola platformy w emisji reklam została oceniona przez polski sąd.

Fałszywe informacje w płatnych reklamach

Brzoska opisał reklamy pojawiające się na Facebooku i Instagramie. Informowano w nich m.in., że został zatrzymany przez policję, pobił żonę, jego żona nie żyje albo nastąpił jego „tragiczny koniec”. Jak podkreślił, materiały zobaczyły również jego dzieci.

Przedsiębiorca opublikował nazwiska osób związanych z działalnością Meta w Polsce. Niedługo później jego konto na Instagramie zostało czasowo zablokowane, a następnie odblokowane. Nie potwierdzono, co było bezpośrednią przyczyną blokady.

Meta odpowiada Rafałowi Brzosce

Meta przekazała, że oszustwa krzywdzą ludzi i podkopują zaufanie do całego systemu reklamowego. Jednocześnie uznała, że publiczne wymienianie jej pracowników z nazwiska i atakowanie ich w internecie może zagrażać ich bezpieczeństwu.

Według danych opublikowanych przez samą Meta firma usunęła w 2025 r. ponad 159 mln oszukańczych reklam na świecie. Meta deklaruje, że 92% z nich usunięto przed otrzymaniem zgłoszenia.

Co Reuters ustalił o przychodach Meta?

Reuters opisał wewnętrzne dokumenty Meta. Jeden z nich zawierał szacunek, zgodnie z którym w 2024 r. około 10,1% przychodów firmy – około 16 mld dolarów – mogło pochodzić z reklam oszustw i zakazanych towarów. Nie był to potwierdzony wynik finansowy. Meta uznała szacunek za zbyt szeroki i twierdziła, że rzeczywista wartość była niższa.

Brzoska zastosował wskaźnik 10% do oficjalnych przychodów Meta za 2025 r. i porównał otrzymany wynik z rocznym zyskiem netto firmy. Napisał: „Nikt dobrowolnie nie skasuje jednej trzeciej swojego zysku”.

Sąd ocenił rolę Meta w emisji reklam

W sprawie Brzoski i Omeny Mensah Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał zabezpieczenie dotyczące reklam wykorzystujących ich wizerunki. Z przedstawionego przez Brzoskę opisu orzeczenia wynika, że sąd uwzględnił aktywną rolę Meta: platforma weryfikuje reklamy, decyduje o ich emisji, targetuje odbiorców i pobiera wynagrodzenie.

Chodzi o postanowienie zabezpieczające, a nie wyrok kończący główny proces. Orzeczenie pokazuje jednak, że rola Meta może być oceniana szerzej niż działalność biernego pośrednika technicznego.

W sierpniu 2024 r. Prezes UODO wydał postanowienia nakazujące Meta na trzy miesiące wstrzymanie w Polsce fałszywych reklam wykorzystujących dane i wizerunki Brzoski oraz Mensah. W sprawie Mensah wskazano na 263 reklamy, z których część występowała w kilku wersjach.

Co dzieje się po zgłoszeniu reklamy?

Wyniki badania BEUC opisaliśmy w naszym wcześniejszym artykule o reklamach oszustów. Organizacje konsumenckie zgłosiły Meta 503 reklamy. Platforma usunęła 146, odrzuciła 216 zgłoszeń, a na 90 nie zareagowała. Kolejnych 51 reklam usunięto przed zakończeniem oceny.

W październiku 2025 r. Komisja Europejska wstępnie uznała, że Facebook i Instagram mogą naruszać DSA przez brak odpowiednio prostych mechanizmów zgłaszania nielegalnych treści. Komisja wskazała na zbędne etapy i rozwiązania mogące zniechęcać użytkowników. Były to ustalenia wstępne, które nie przesądzały końcowego wyniku postępowania.

Problem nie dotyczy tylko Polski

W kwietniu 2026 r. Consumer Federation of America pozwała Meta w imieniu organizacji i proponowanej grupy użytkowników Facebooka z Waszyngtonu. CFA zarzuciła firmie czerpanie korzyści z reklam oszustów oraz wprowadzanie konsumentów w błąd co do podejmowanych zabezpieczeń. Meta odrzuca te zarzuty.

Za tworzenie oszukańczych reklam odpowiadają przestępcy. Coraz częściej pojawia się jednak pytanie o zakres odpowiedzialności platformy, która uczestniczy w emisji i targetowaniu reklam, zarabia na nich oraz dysponuje narzędziami do weryfikacji reklamodawców i reagowania na zgłoszenia.

Źródła

• Money.pl – odpowiedź Meta
• Meta – dane o usuwaniu reklam
• Reuters – wewnętrzne szacunki Meta
• Rzeczpospolita – postanowienie Sądu Apelacyjnego
• UODO – postanowienia dotyczące Brzoski i Mensah
• Komisja Europejska – wstępne ustalenia dotyczące Meta
• BEUC – „Sponsored by Scammers”
• Consumer Federation of America – pozew przeciwko Meta
• Wired – stanowisko Meta wobec pozwu

Fundacja Konsumentów wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji jako wsparcie w przygotowywaniu treści, analizie materiałów i tworzeniu ilustracji. Każdy materiał przeznaczony do publikacji podlega kontroli redakcyjnej człowieka.