Bank odmówił zwrotu po oszustwie internetowym? Ważna opinia rzecznika TSUE dla klientów

Odzyskanie pieniędzy po oszustwie internetowym nadal bywa trudne dla klientów banków. Problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych spraw. Do biura Rzecznika Finansowego w latach 2022–2025 trafiło ponad 10 tys. wniosków o interwencję w sprawach dotyczących odmowy zwrotu środków po nieautoryzowanych transakcjach.

Dla klientów znaczenie może mieć najnowsza opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie C-70/25. Wynika z niej, że bank co do zasady powinien najpierw bezzwłocznie zwrócić kwotę nieautoryzowanej transakcji, a dopiero później dochodzić roszczeń wobec klienta, jeśli wykaże jego umyślne działanie albo rażące zaniedbanie. Sama ocena banku, że klient zachował się rażąco niedbale, nie wystarcza jeszcze do odmowy natychmiastowego zwrotu.

Bank nie może od razu odmówić zwrotu tylko dlatego, że zarzuca klientowi zaniedbanie

Sprawa, którą zajął się rzecznik generalny TSUE, dotyczyła klientki polskiego banku. Oszust podszył się pod kupującego na portalu aukcyjnym i przesłał jej fałszywy link imitujący stronę banku. Po wpisaniu danych logowania doszło do nieautoryzowanej transakcji z jej rachunku. Bank odmówił zwrotu pieniędzy, uznając, że klientka dopuściła się rażącego zaniedbania.

Z opinii rzecznika generalnego wynika, że zgodnie z przepisami unijnymi bank powinien co do zasady zwrócić środki bez zwłoki. Wyjątek ma być wąski. Bank może czasowo wstrzymać zwrot tylko wtedy, gdy ma uzasadnione podstawy, by podejrzewać oszustwo klienta, i poinformuje o tym na piśmie właściwy organ krajowy.

Zwrot najpierw, spór później

Takie podejście ogranicza praktykę, w której spór jest rozstrzygany już na etapie reklamacji. Najpierw bank zwraca środki, a dopiero potem może próbować wykazać, że klient umyślnie albo wskutek rażącego zaniedbania naruszył swoje obowiązki związane z korzystaniem z instrumentu płatniczego lub ochroną danych uwierzytelniających. Jeżeli klient nie odda pieniędzy dobrowolnie, bank musi dochodzić roszczenia na drodze sądowej.

Rzecznik Finansowy podkreśla też, że ciężar dowodu w zakresie wykazania rażącego zaniedbania spoczywa na dostawcy usług płatniczych.

To problem szerszy niż jeden spór

Rzecznik Finansowy wskazuje, że do jego biura trafiały tysiące spraw dotyczących odmów zwrotu środków po nieautoryzowanych transakcjach, w tym także takich, w których banki nie stosowały zasady D+1, czyli obowiązku zwrotu pieniędzy najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu lub zgłoszeniu nieautoryzowanej transakcji.

BEUC zwraca uwagę, że konsumenci w różnym wieku i o różnym poziomie wykształcenia mają trudności z odróżnieniem phishingu od autentycznej komunikacji banku. To ważny kontekst, bo pokazuje, że sam fakt kliknięcia linku lub podania danych nie przesądza jeszcze automatycznie o odmowie zwrotu.

Co zrobić po zauważeniu nieautoryzowanej transakcji

Po wykryciu podejrzanej operacji warto działać szybko. Rzecznik Finansowy wskazuje, że należy niezwłocznie poinformować bank, zgłosić incydent do CERT Polska i złożyć zawiadomienie na Policji, a potwierdzenie zgłoszenia dołączyć do wniosku kierowanego do banku.

Co dalej

Opinia rzecznika generalnego nie jest jeszcze wyrokiem TSUE. Już teraz pokazuje jednak wyraźny kierunek: bank nie powinien odmawiać szybkiego zwrotu pieniędzy wyłącznie dlatego, że sam uznał klienta za rażąco niedbałego.

Źródła:

• Bezprawnik – Banki mają zwracać środki klientom, którzy zostali oszukani w internecie. Ważna opinia rzecznika TSUE
• CURIA – komunikat prasowy nr 31/26 w sprawie C-70/25
• Rzecznik Finansowy – Rzecznik TSUE potwierdza dotychczasowe stanowisko Rzecznika Finansowego w sporach dotyczących nieautoryzowanych transakcji
• Rzecznik Finansowy – Co robić w przypadku nieautoryzowanej transakcji?
• BEUC – It’s time to tackle payment fraud at a systemic level